ترانسمیتر (Transmitter) در ابزار دقیق تجهیزی است که یک متغیر فرایندی مانند فشار، دما، سطح یا دبی را اندازه‌گیری می‌کند و آن را به یک سیگنال استاندارد تبدیل می‌کند تا به سیستم کنترل (PLC یا DCS)، نمایشگر یا اتاق کنترل منتقل شود.
بدون ترانسمیتر، داده‌ای از فرایند به سیستم کنترل نمی‌رسد؛ به همین دلیل ترانسمیترها چشم و گوش هر سیستم اتوماسیون صنعتی هستند. در این مقاله با اصول کار، انواع و نکات انتخاب ترانسمیتر آشنا می‌شوید.
ترانسمیتر چگونه کار می‌کند؟
هر ترانسمیتر از دو بخش اصلی تشکیل شده است: حسگر (Sensor) که متغیر فیزیکی را به یک تغییر الکتریکی کوچک تبدیل می‌کند، و مدار الکترونیکی که این سیگنال ضعیف را تقویت، خطی‌سازی و جبران‌سازی می‌کند و در نهایت آن را به سیگنال استاندارد خروجی تبدیل می‌کند.
رایج‌ترین سیگنال خروجی، جریان 4-20 mA است که در آن ابتدای بازه‌ی اندازه‌گیری معادل ۴ میلی‌آمپر و انتهای آن معادل ۲۰ میلی‌آمپر است. این سیگنال در برابر نویز مقاوم است، در فاصله‌های طولانی افت نمی‌کند و قطع سیم نیز به‌راحتی تشخیص داده می‌شود.
انواع ترانسمیتر بر اساس متغیر اندازه‌گیری
- ترانسمیتر فشار: اندازه‌گیری فشار نسبی، مطلق یا خلأ در خطوط و مخازن.
- ترانسمیتر اختلاف فشار (DP): اندازه‌گیری اختلاف دو فشار برای محاسبه‌ی دبی، سطح و افت فشار.
- ترانسمیتر دما: تبدیل سیگنال سنسور RTD یا ترموکوپل به سیگنال استاندارد.
- ترانسمیتر سطح (لول ترانسمیتر): اندازه‌گیری پیوسته‌ی سطح مایعات و جامدات.
- فلو ترانسمیتر (فلومتر): اندازه‌گیری دبی حجمی یا جرمی سیال.
آنالوگ، هوشمند و فیلدباس
ترانسمیترهای آنالوگ فقط سیگنال 4-20 mA تولید می‌کنند. ترانسمیترهای هوشمند (Smart) علاوه بر سیگنال آنالوگ، از پروتکل HART برای ارتباط دیجیتال روی همان دو سیم استفاده می‌کنند و امکان تنظیم، کالیبراسیون و عیب‌یابی از راه دور را می‌دهند. در ترانسمیترهای فیلدباس (FOUNDATION Fieldbus یا PROFIBUS PA) ارتباط کاملاً دیجیتال است و چند دستگاه روی یک باس مشترک قرار می‌گیرند.
نکات مهم در انتخاب ترانسمیتر
- بازه‌ی اندازه‌گیری و دقت مورد نیاز
- نوع سیال و سازگاری جنس قسمت‌های در تماس
- دما و فشار فرایند و شرایط محیطی
- نوع سیگنال خروجی و پروتکل ارتباطی متناسب با سیستم کنترل
- گواهی‌های مناطق خطرناک (Ex) و ایمنی عملکردی (SIL) در صورت نیاز
- نحوه‌ی نصب و اتصال به فرایند
سؤالات متداول درباره‌ی ترانسمیتر
تفاوت سنسور و ترانسمیتر چیست؟
سنسور فقط متغیر فیزیکی را به یک تغییر الکتریکی خام تبدیل می‌کند، اما ترانسمیتر این سیگنال را پردازش و به سیگنال استاندارد قابل انتقال (مانند 4-20 mA) تبدیل می‌کند.
چرا سیگنال 4-20 mA رایج است؟
چون در برابر نویز مقاوم است، در مسیرهای طولانی افت نمی‌کند، با دو سیم هم تغذیه و هم سیگنال منتقل می‌شود و قطع سیم قابل تشخیص است.
ترانسمیتر هوشمند چه مزیتی دارد؟
امکان پیکربندی، کالیبراسیون و عیب‌یابی از راه دور با پروتکل HART و دسترسی به اطلاعات تشخیصی دستگاه.
محصولات و صفحات مرتبط
مشاوره و استعلام قیمت
برای انتخاب و خرید ترانسمیتر مناسب فرایند خود، با کارشناسان کنترل دقیق صنعت در واتس‌اپ یا با شماره‌ی ۰۹۱۲۵۷۰۸۴۳۷ تماس بگیرید.